Lokomotive Državnih železnica Kraljevine SHS za uzani kolosek od 760 mm – Mašinsko odeljenje Direkcije Sarajevo, 1923. godine, originalni je naslov knjižice koju ekskluzivno objavljujemo.
Ovaj retki i dobro očuvan dokument (kolekcionarski raritet) tehnički i slikovito prikazuje lokomotive uskog kolosijeka koje su vozile po prugama Bosne i Hercegovine. Naime, nakon završetka Prvog svjetskog rata, u radionicama i ložionicama širom Bosne i Hercegovine zatečene su lokomotive raznih tipova i proizvođača (Njemačke, Austrije, Mađarske i dr.), za koje je bilo potrebno izvršiti potpuni remont. Međutim, ni tada se nije moglo govoriti o jednostavnom servisu jer za ove tipove lokomotiva nije bilo rezervnih delova, a zbog zastarelosti vučnih sredstava, za većinu njih, ukinuta je serijska proizvodnja. Po nekim podacima, nakon završetka rata, Direkcija Sarajevo je upravljala sa oko 290 lokomotiva uzanog kolosijeka, od kojih je otprilike 50% bilo na reparaturi.
Zbog smanjenog broja kvalifikovanih radnika (skoro svi strani radnici posle rata kooptirani su u svoje zemlje, odnosno smenjnih radnika učesnika generalnog štrajka železničara 1920. godine) za potrebe železničkog saobraćaja u celoj Bosni i Hercegovini i šire, te za stručnu osposobljenost i obuku, 1923. godine osnovana je Zanatska škola pri Glavnoj železničkoj radionici u Sarajevu. Ovo je, u to vreme, bila jedina škola za radnička zanimanja sa praktičnom obukom u Bosni i Hercegovini.
Možemo pretpostaviti da su prve generacije diploma učenika (među kojima je i zanimanje tehnički činovnik-crtač) te davne 1923. godine izradile ovaj dokument, ručno na papiru s plavom podlogom i bijelim tušem. Za današnje generacije, ovaj rijedak dokument služi kao dokaz i predmet proučavanja iz istorije parnih lokomotiva uskog kolosijeka u Bosni i Hercegovini.
U knjižici se nalaze serije lokomotiva: 73; 83; 90; 97 (zupčane); 173; 176; 178; 185; 186; 189; 191 (radijalka); 195 (zupčane starijeg tipa) i 196.
Srećko Ignjatović
